disiplin

DUYGUSAL CEZA VE DİSİPLİN

Pedagog kaleminden çocuk psikolojisi duygusal ceza ve disiplin

Duygusal ceza nedir?

Çocukların istenmeyen davranışlarını  engellemek amacıyla şiddet uygulamadan sözle değiştirmeye çalışma biçimidir. Mesela çocuğu küçümseme, alay etme, hor görme arkadaşlarıyla kıyaslama, gibi bazen farkında olmayarak bazende kasıtlı olarak yapılan davranış biçimleridir. Ve bunlara kısaca duygusal ceza türleri diyebiliriz. Duygusal ceza örnekleri:  senin zerre kadar kafan çalışsa öyle yapmazdın. Sen zaten bağlı tavuğu bile bulamazsın, Neyi doğru düzgün yaptın ki, Hadi yap ta görelim, Akşama baban gelsin sen görürsün gününü. Gibi cümleler çocuklara verilen duygusal ceza türlerindendir.

Ceza ödül yöntemini hep duyarız ama nedense aileler çocuklarını disipline edebilmek için sadece ceza yönteminin uygulanması gerektiğini düşünürler. Az önce bahsettiğimiz gibi hor görmek tehtid etmek onlar ile alay etmek bu tur cezalardandır. Oysa sadece ceza vererek çocukları disipline edebileceğimizi düşünmek çok yanlıştır.

Duygusal cezanın ne gibi sonuçları vardır?

Duygusal cezanın sonucunda çocuk kendini hiçbir işe yaramayan, elinden bir şey gelmeyen ve hiç bir şeyi beceremeyen biri olarak görmeye, bu düşüncelerin altında ezilmeye başlar.  Hatta ailelerinin kendilerini sevmediği düşüncesi hâkim olur. Bu tür cezalarla yetişen çocuklarda genel olarak görülen karakteristik özellikler şunlardır: Korkak, ürkek veya çekingen ya da tam aksine saldırgan, öfkeli olabilirler, özgüvenlerini kaybedebilir ve karşısındaki insanlara karşı hayatları boyunca bir güven sorunu yaşarlar. Ve bu tür ceza yöntemleri çocuğun gelişim sürecini olumsuz yönde etkiler. Örneğin; sürekli eleştirilen ve aşağılanan çocuk, hata yapmaktan korkar ve bu korkunun da etkisiyle hata payı artar. Yasakları sorgulamaz, ya da yasaklar karşısında daha asi bir tavır takınabilir.

Disiplini sağlamak adına ne yapmak doğru olur?

Disiplin denildiğinde akla ilk gelen şey ceza oluyor, fakat bilmemiz gereken şey şudur ki disiplin ceza vermek değildir. Disiplin hayatı düzene sokmak demektir, düzenli yaşamak için belli kurallar silsilesini takip etmek demektir. Aslında disiplini sağlamak için çocuğun yaptığı güzel bir davranışı ödüllendirmek güzel bir yöntem olabilir. Ödül deyince akla hemen maddi veya somut şeyler gelse de ‘’aferin çocuğum, bak ne güzel oldu, zaten bu konuda sana güvenebileceğimi biliyordum’’, gibi sözlerle de bir nevi yaptığı davranışı takdir etmek ve çocuğu teşvik etmek gerekir. İyi davranışı ödüllendirirken kötü bir davranışta da öncelikle çocuk uyarılmalıdır, ve yaptığının yanlış olduğunu açıklamak gerekir. Ve çocuklarımıza örnek olduğumuzu unutmadan, kendi davranışlarımızı da denetleyip, çocuğumuza yapma dediğimiz davranışı bizim yapmadığımızdan emin olmamız gerekir. Hoşumuza gitmeyen her davranışta dönüp kendimize bakmalıyız, nede olsa armut dibine düşer.

Psikolog Bilgileri

therapica

Önceki yazıyı okuyun:
annebabarolleri
EVLİLİKTE ANNE BABA ROLLERİ

Evlenmek kadın ve erkeğin hayatında bir dönüm noktasıdır. Evlilik bir nevi bireysel yaşamdan toplumsal yaşama geçiştir. İki farklı kişinin, kişiliğin...

Kapat